Serebral palsili çocuklarda bazı durumlarda kas kısalıkları, eklem sertlikleri veya kemik yapısındaki bozulmalar nedeniyle ortopedik cerrahi gerekebilir. Ameliyat süreci kadar, ameliyat sonrası dönem de çocuğun iyileşmesi ve kazanımların kalıcı olması açısından büyük önem taşır. Bu dönemde en çok merak edilen konulardan biri ise ortez kullanımı ve doğru pozisyonlamadır.
Ortez Nedir ve Neden Kullanılır?
Ortezler; çocuğun uzuvlarını doğru pozisyonda tutmaya yardımcı olan destekleyici cihazlardır. Ameliyat sonrası dönemde ortezler;
- Eklem ve kemiklerin doğru pozisyonda iyileşmesini destekler,
- Aşırı veya yanlış hareketleri önler,
- Çocuğun güvenli ve kontrollü bir şekilde hareket etmesine yardımcı olur.
Günümüzde ortezler, çocuğun ihtiyaçlarına özel olarak tasarlanmakta ve mümkün olduğunca hareketi destekleyecek şekilde planlanmaktadır.
Ameliyat Sonrası Neden Pozisyonlama Önemlidir?
Cerrahi sonrası dönemde vücut dokuları iyileşme sürecindedir. Bu süreçte bazı eklemlerin geçici olarak belirli pozisyonlarda tutulması gerekebilir. Amaç çocuğu hareketsiz bırakmak değil, iyileşmeyi güvenli şekilde desteklemektir. Bu nedenle ortezler ve pozisyonlama materyalleri fizyoterapi sürecinin önemli bir parçasıdır.
Ortez Her Çocukta Aynı mı Kullanılır?
Hayır. Kullanılacak ortezin türü ve süresi;
- Yapılan ameliyata,
- Çocuğun yaşına ve fonksiyonel seviyesine,
- Kemik ve yumuşak dokuların iyileşme sürecine göre belirlenir.
Bu kararlar genellikle ortopedist, fizyoterapist ve ortez-protez uzmanının birlikte değerlendirmesiyle verilir.
Aileler Bu Süreçte Ne Yapmalı?
- Ortez kullanım süresi ve saatleri konusunda mutlaka ekibin önerilerine uyulmalıdır.
- “Çocuğum hareket edemiyor” endişesiyle ortez erken çıkarılmamalıdır.
- Ortez çocuğa rahatsızlık veriyor, ciltte kızarıklık yapıyor ya da uyum sorunları yaşanıyorsa mutlaka fizyoterapiste veya ortotiste bilgi verilmelidir.
- Unutulmamalıdır ki doğru kullanılan bir ortez, çocuğun uzun vadeli fonksiyonel kazanımlarını destekler
Önemli Notlar;
- Ameliyat sonrası ortez kullanımı, genellikle ilk üç aylık iyileşme döneminde büyük önem taşır. Bu süreden sonra ortezin ne kadar ve nasıl kullanılacağı, çocuğun hareket kapasitesine ve günlük yaşamda gösterdiği gelişime göre fizyoterapist ve ortopedist tarafından birlikte planlanır. Her çocuğun iyileşme süreci farklı olduğu için ortez kullanım süresi ve şekli, uygulanan cerrahiye ve kliniğin yaklaşımına göre değişebilir.
- Ameliyat sonrası kullanılan ortezler, çocuğa ve yapılan ameliyata özel olarak planlanmalıdır. Ameliyat öncesinde kullanılan ortezler, ameliyat sonrasında tekrar kullanılmamalıdır. Çünkü bu ortezler hem yeni vücut yapısına uyum sağlamayabilir hem de ameliyatla elde edilen düzelmeyi olumsuz etkileyebilir.
- Birden fazla cerrahinin aynı anda yapıldığı durumlarda, ortez planlaması öncelikle kemik iyileşmesini koruyacak şekilde yapılmalı ve ameliyatın tüm amaçlarını desteklemelidir. Bu süreçte doğru ortez kullanımı, çocuğun güvenli bir şekilde hareket etmesine ve kazanımlarını korumasına yardımcı olur.
- Yeni yapılan bir ortez, kullanıma başlandıktan yaklaşık bir hafta sonra mutlaka fizyoterapist tarafından kontrol edilmelidir. Bu kontrolde ortezin çocuğa uygunluğu, rahatlığı ve amacına hizmet edip etmediği değerlendirilir. Gerekli durumlarda ortez üzerinde küçük düzenlemeler yapılabilir.
- Son olarak, kullanılan ortezin sadece işlevsel değil; aynı zamanda dayanıklı, hafif, estetik ve ayakkabı içinde rahatça kullanılabilir olması, hem çocuğun konforunu artırır hem de düzenli kullanımını kolaylaştırır.